HANEHALKININ BÜTÇESİ EN FAZLA KONUT VE KİRAYA GİTTİ

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Hanehalkı Tüketim Harcaması verilerini açıkladı. Araştırma sonuçlarına göre Türkiye genelinde vatandaşlar bütçelerinden en yüksek payı yüzde 29,3 ile konut ve kira harcamalarına ayırırken, en düşük payı ise yüzde 0,8 ile sigorta ve finansal hizmetler aldı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ülke genelindeki ailelerin harcama alışkanlıklarını, bütçe dağılımlarını ve sosyo-ekonomik tüketim kalıplarını ortaya koyan 2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Resmi verilere göre, Türkiye'deki hanehalklarının tüketim amaçlı gerçekleştirdiği harcamalar içinde aslan payını konut ve kira giderleri aldı. Vatandaşların bütçesini en çok zorlayan kalemin konut sektörü olduğunu gösteren raporda, ulaştırma ve gıda harcamaları da üst sıralardaki yerini korudu. TÜİK verilerine göre, hanehalkı bütçesinden konut ve kira harcamalarına ayrılan yüzde 29,3'lük payın ardından, ikinci sırayı yüzde 20,5 ile ulaştırma harcamaları aldı. Türk ailelerinin tüketim listesinde üçüncü sıraya ise yüzde 17,3'lük pay ile gıda ve alkolsüz içecek harcamaları yerleşti. Toplam tüketim harcamaları içinde en az harcama yapılan, yani en düşük payı alan sektörler sırasıyla yüzde 0,8 ile sigorta ve finansal hizmetler, yüzde 1,8 ile eğitim hizmetleri ve yüzde 2,2 ile sağlık harcamaları olarak kayıtlara geçti. Gelire göre sıralı yüzde 20'lik gruplar itibarıyla harcamaların dağılımı incelendiğinde, zengin ile yoksul haneler arasındaki harcama kalıpları net bir şekilde ayrıştı. En yüksek gelir grubu olan beşinci yüzde 20'lik gruptaki haneler ulaştırmaya yüzde 25, konut ve kiraya yüzde 25,7, gıdaya ise yüzde 12,4 pay ayırdı. Buna karşın en düşük gelir grubu olan birinci yüzde 20'lik gruptaki dar gelirli haneler bütçelerinin neredeyse tamamını temel ihtiyaçlara ayırmak zorunda kaldı. Bu gruptaki hanelerin konut ve kiraya ayırdığı pay yüzde 38,7'ye, gıdaya ayırdığı pay yüzde 29,2'ye fırlarken, ulaştırmaya ayırabildikleri pay ise yüzde 8,6'da kaldı. Böylece yüksek gelirli hanelerin ulaşıma düşük gelirli hanelere göre yaklaşık 3 kat daha fazla pay ayırdığı görüldü. Hanehalklarının temel gelir kaynağına göre de harcama alışkanlıklarının değiştiği gözlendi. Temel gelir kaynağı maaş, ücret veya yevmiye olan çalışan kesim; konut ve kiraya yüzde 26,4, gıdaya yüzde 16, ulaştırmaya yüzde 21,9 pay ayırdı. Kendi işinin sahibi olan ve müteşebbis geliri elde eden hanehalkları ise konut ve kiraya yüzde 25,5, gıdaya yüzde 17 ve ulaştırma harcamalarına yüzde 25,9 oranında pay ayırarak ulaşıma daha fazla bütçe ayırdıklarını ortaya koydu. Hanehalkı büyüklüğü, yani evde yaşayan kişi sayısı da tüketim kalıplarını doğrudan etkiledi. Yalnız yaşayan tek kişilik hanehalkları, bütçelerinin yüzde 41'i gibi devasa bir kısmını konut ve kira harcamalarına ayırmak durumunda kaldı. Tek kişilik haneler gıdaya yüzde 14,3 ve ulaştırmaya yüzde 14,4 pay ayırırken; hane büyüklüğü 6 ve daha fazla kişi olan kalabalık ailelerde durum değişti. Kalabalık haneler bütçelerinden gıdaya yüzde 23,7, konut ve kiraya yüzde 24,4, ulaştırmaya ise yüzde 18,1 oranında pay ayırdı.